Các cuốn sách tự học không chỉ khác nhau về nội dung mà khác nhau về cách tiếp cận. Ba kiểu dưới đây phục vụ ba kiểu người học, và biết mình thuộc kiểu nào giúp bạn chọn nhanh hơn nhiều.
- Ba kiểu: theo bài học có cấu trúc, theo hội thoại tình huống, và theo ngữ pháp hệ thống.
- Kiểu theo bài học phù hợp với đa số người mới bắt đầu.
- Kiểu hội thoại phù hợp với người cần dùng nhanh cho một chuyến đi hoặc công việc.
- Kiểu ngữ pháp hệ thống phù hợp với người thích hiểu logic trước khi dùng.
Ba kiểu và hợp với ai
Ba kiểu dưới đây có cách tổ chức nội dung khác hẳn nhau. Kiểu thứ ba phân cực nhất: có người thấy nó rõ ràng và thỏa mãn, có người thấy khô khan và bỏ sau vài chương — và cả hai phản ứng đều bình thường, chỉ phản ánh cách học khác nhau.
Vì sao không có kiểu tốt nhất
Ba kiểu trên đánh đổi giữa hai thứ: tốc độ dùng được và độ chắc của nền. Kiểu hội thoại tình huống cho bạn nói được sớm nhất nhưng để lại nền lỏng, nên tới một lúc bạn khó tiến tiếp vì không tự tạo được câu mới. Kiểu ngữ pháp hệ thống cho nền rất chắc nhưng bạn có thể học nhiều tháng mà chưa nói được câu nào tự nhiên. Kiểu theo bài học nằm ở giữa và vì vậy phù hợp với đa số. Điều này có nghĩa là câu hỏi đúng không phải kiểu nào tốt nhất mà là bạn cần gì trước — và với nhiều người thì câu trả lời thay đổi theo giai đoạn.
Kết hợp khi một kiểu không đủ
Bốn cách kết hợp dưới đây được nhiều người dùng. Cách thứ nhất phổ biến nhất và hợp lý: một cuốn theo bài học làm khung chính, cộng với một cuốn ngữ pháp hệ thống để tra cứu khi cần hiểu sâu một điểm cụ thể.
Sai lầm thường gặp
- Chọn kiểu hội thoại tình huống cho mục tiêu dài hạn, rồi mắc kẹt vì nền lỏng.
- Chọn kiểu ngữ pháp hệ thống khi bạn cần nói được trong vài tháng.
- Dùng ba cuốn cùng lúc rồi không đi tới cuối cuốn nào.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mình thuộc kiểu nào?
Nhớ lại lần bạn học một thứ mới: bạn thích hiểu nguyên tắc trước rồi mới làm, hay thích làm trước rồi rút ra nguyên tắc. Câu trả lời đó áp dụng khá tốt cho việc chọn kiểu sách.
Kiểu hội thoại tình huống có tệ không?
Không, nó rất hiệu quả cho mục đích của nó là dùng được nhanh trong các tình huống cụ thể. Chỉ cần biết rằng nó không xây nền để bạn tự tạo câu mới, nên nếu học lâu dài thì cần bổ sung.
Nên dùng mấy cuốn cùng lúc?
Một cuốn làm khung chính là đủ, cộng thêm một cuốn tra cứu nếu cần. Ba cuốn trở lên thường dẫn tới việc không đi tới cuối cuốn nào.
Đổi kiểu giữa chừng có được không?
Được và đôi khi hợp lý, nhất là khi nhu cầu của bạn thay đổi. Chỉ cần hoàn thành phần đang học trước khi chuyển, để không để lại lỗ hổng.