Sách, video, ứng dụng, khóa học — mỗi loại có đặc thù riêng, nhưng có bốn câu hỏi áp dụng được cho tất cả. Có sẵn bộ câu hỏi này giúp bạn quyết nhanh thay vì phải tìm hiểu lại từ đầu với mỗi loại tài liệu mới.
- Bốn tiêu chí chung: đúng mức, có phản hồi, có hệ thống, và bạn có duy trì được không.
- Tiêu chí cuối quan trọng nhất vì tài liệu không được dùng thì mọi ưu điểm vô nghĩa.
- Không tài liệu nào đạt cả bốn, nên bạn phối nhiều nguồn để lấp chỗ trống.
- Dùng bộ tiêu chí để thấy chỗ trống trong bộ tài liệu, không chỉ để chấm từng thứ.
Bốn tiêu chí áp dụng cho mọi loại
Bốn tiêu chí dưới đây dùng được cho sách, video, ứng dụng hay khóa học. Tiêu chí thứ tư quyết định nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất khi người ta so sánh tài liệu: một bộ tài liệu xuất sắc mà bạn không mở ra tạo ra ít kết quả hơn một bộ trung bình mà bạn dùng mỗi ngày.
Vì sao không tài liệu nào đạt cả bốn
Mỗi loại tài liệu mạnh ở một số tiêu chí và yếu ở số còn lại, và đó là đặc điểm chứ không phải khuyết điểm. Giáo trình mạnh về hệ thống và phản hồi nhưng thường không hấp dẫn nên khó duy trì. Nội dung giải trí mạnh về duy trì nhưng không có hệ thống và không có phản hồi. Ứng dụng mạnh về duy trì và phản hồi nhưng nội dung thường rời rạc. Vì vậy cách dùng bộ tiêu chí đúng không phải là tìm một tài liệu hoàn hảo mà là nhìn cả bộ tài liệu của bạn và xem tiêu chí nào đang không có nguồn nào phủ.
Cách dùng kết quả
Bốn bước dưới đây biến bộ tiêu chí thành công cụ rà soát. Bước thứ ba là bước cho ra kết luận hữu ích: nếu có một tiêu chí mà không nguồn nào trong bộ của bạn phủ, đó chính là chỗ bạn nên bổ sung — và thường thì tiêu chí bị bỏ trống là phản hồi.
Sai lầm thường gặp
- Tìm một tài liệu hoàn hảo thay vì phối nhiều nguồn để lấp chỗ trống.
- Đánh giá từng tài liệu riêng lẻ mà không nhìn cả bộ.
- Bỏ qua tiêu chí duy trì, vốn quyết định nhiều nhất trong thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Tiêu chí nào quan trọng nhất?
Tiêu chí duy trì, vì tài liệu không được dùng thì mọi ưu điểm khác không tạo ra gì. Nhưng nó cũng chỉ đánh giá được sau khi thử một thời gian.
Chỗ trống nào hay gặp nhất?
Phản hồi, vì phần lớn nguồn miễn phí không có ai sửa lỗi cho bạn. Đây thường là chỗ đáng bổ sung nhất trong bộ tài liệu của người tự học.
Bao nhiêu nguồn là hợp lý?
Đủ để phủ bốn tiêu chí, thường là ba tới bốn nguồn. Nhiều hơn thì bạn phân tán và không đi tới cuối nguồn nào.
Rà lại bộ tài liệu bao lâu một lần?
Mỗi vài tháng, hoặc khi bạn thấy mình chững lại. Nhu cầu thay đổi theo trình độ nên bộ tài liệu cũng nên thay đổi theo.