Có hai cách đọc hoàn toàn khác nhau trong việc học ngoại ngữ, và nhiều người chỉ làm một. Đọc kỹ là phân tích từng câu để hiểu trọn; đọc mở rộng là đọc nhiều ở mức dễ để xây tốc độ và củng cố những gì đã học.
- Đọc kỹ dùng văn bản khó, đọc chậm, tra từ, mục tiêu là hiểu trọn.
- Đọc mở rộng dùng văn bản dễ, đọc nhanh, ít tra từ, mục tiêu là số lượng.
- Đọc mở rộng là thứ xây tốc độ đọc và củng cố từ vựng đã học.
- Phần lớn người học chỉ đọc kỹ và bỏ hẳn đọc mở rộng.
Bốn khác biệt chính
Bốn khác biệt dưới đây cho thấy hai kiểu đọc phục vụ hai mục đích. Khác biệt thứ hai quyết định nhất: khi đọc mở rộng bạn không dừng lại tra từ, và chính việc không dừng đó cho phép bạn xây được tốc độ và khả năng đoán nghĩa qua ngữ cảnh.
Vì sao phần lớn người học bỏ đọc mở rộng
Có hai lý do. Thứ nhất, đọc mở rộng cảm giác như không học: bạn đọc một cuốn dễ, hiểu gần hết, không tra từ nào, và kết thúc buổi mà không có từ mới nào ghi vào sổ. Với người quen đo việc học bằng số từ mới, buổi đó trông như lãng phí. Thứ hai, tìm văn bản đủ dễ khó hơn tìm văn bản khó — nội dung thật thường quá khó với người ở giai đoạn nền, và người học không biết tìm ở đâu. Nhưng điều đọc mở rộng làm được lại rất quan trọng: nó biến những từ bạn nhận ra được thành những từ bạn xử lý tự động, và nó xây tốc độ đọc — hai thứ mà đọc kỹ không tạo ra dù bạn đọc kỹ bao nhiêu.
Phân bổ giữa hai kiểu
Bốn nguyên tắc dưới đây giúp bạn giữ cả hai. Nguyên tắc thứ nhất là điều chỉnh quan trọng nhất với đa số người học: nếu bạn hiện chỉ đọc kỹ thì việc thêm đọc mở rộng vào thường tạo ra chuyển biến rõ hơn nhiều so với việc đọc kỹ thêm.
Sai lầm thường gặp
- Chỉ đọc kỹ và không bao giờ đọc mở rộng, nên tốc độ đọc không tăng.
- Tra từ điển khi đang đọc mở rộng, khiến nó biến thành đọc kỹ chậm chạp.
- Đo hiệu quả buổi đọc mở rộng bằng số từ mới học được.
Câu hỏi thường gặp
Đọc mở rộng có thật sự giúp không khi không học từ mới?
Có, nhưng nó giúp theo cách khác: nó biến từ bạn nhận ra được thành từ bạn xử lý tự động, và nó xây tốc độ. Hai thứ đó không đến từ việc học thêm từ.
Bao nhiêu là đủ cho đọc mở rộng?
Nó cần số lượng để phát huy, nên đọc đều đặn quan trọng hơn đọc nhiều một lúc. Hai mươi phút mỗi ngày ở mức dễ tạo ra chuyển biến rõ sau vài tháng.
Gặp từ không hiểu khi đọc mở rộng thì làm gì?
Đoán rồi đi tiếp. Nếu từ đó quan trọng thì bạn sẽ gặp lại và lúc đó có thể tra. Việc dừng lại tra phá vỡ chính thứ mà đọc mở rộng tạo ra.
Đọc mở rộng có cần văn bản hay không?
Cần đủ hấp dẫn để bạn muốn đọc tiếp, vì nó dựa vào số lượng. Truyện là lựa chọn phổ biến vì cốt truyện kéo bạn đi tiếp.