Học bằng sách một mình khả thi hoàn toàn, nhưng bạn thiếu ba thứ mà lớp học cho sẵn: người sửa lỗi, nhịp đều đặn, và người để thực hành nói. Biết mình thiếu gì thì bù được, còn không biết thì ba thứ đó âm thầm cản trở bạn.
- Ba thứ thiếu: người sửa lỗi, nhịp bắt buộc, và người thực hành nói.
- Phần sửa lỗi quan trọng nhất vì lỗi không sửa sẽ thành thói quen.
- Nhịp bù được bằng lịch cố định và mục tiêu theo số bài.
- Phần nói bù được bằng ghi âm và bằng buổi luyện định kỳ với người khác.
Ba thứ thiếu và cách bù
Ba thứ dưới đây là những gì lớp học cho sẵn mà người tự học phải tự tạo. Thứ nhất quan trọng nhất về lâu dài: một lỗi phát âm hoặc lỗi cấu trúc lặp lại nhiều tháng sẽ thành phản xạ, và gỡ nó khó hơn nhiều so với sửa ngay từ đầu.
Vì sao phần sửa lỗi không thể bỏ hoàn toàn
Với ngữ pháp và từ vựng, bạn tự kiểm được nhờ đáp án trong sách. Nhưng có hai mảng mà tự kiểm gần như không hiệu quả. Thứ nhất là phát âm: khi bạn phát ra một âm không có trong tiếng Việt, tai bạn có xu hướng nghe nó thành âm gần nhất mà bạn quen, nên bạn nghe chính mình nói đúng trong khi người bản ngữ nghe khác. Thứ hai là việc câu bạn viết có tự nhiên không: sách cho bạn biết câu đúng ngữ pháp, nhưng đúng ngữ pháp và tự nhiên là hai chuyện khác nhau. Với hai mảng này, vài buổi với người có chuyên môn ở giai đoạn đầu tiết kiệm cho bạn nhiều năm sửa lỗi về sau.
Quy trình một tuần
Bốn phần dưới đây chia đều trong tuần cho người học bằng sách. Phần thứ tư là phần hay bị bỏ nhất khi học một mình và cũng là phần khiến bạn tiến từ hiểu sang dùng được.
Sai lầm thường gặp
- Tự học nhiều năm mà không có ai sửa phát âm một lần nào.
- Học khi nào rảnh thay vì đặt lịch cố định, rồi nhịp thưa dần.
- Chỉ đọc và làm bài tập, không bao giờ nói thành tiếng.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên có một buổi với người dạy?
Mỗi tháng một buổi đã tạo khác biệt lớn so với không có buổi nào, đặc biệt cho phần phát âm. Nếu ngân sách hạn chế thì đây là cách dùng tiền hiệu quả nhất.
Trao đổi ngôn ngữ có thay được người dạy không?
Cho phần luyện nói thì được, cho phần sửa lỗi có hệ thống thì kém hơn vì người trao đổi thường không có chuyên môn sư phạm. Hai thứ này bổ sung chứ không thay nhau.
Ghi âm tự nghe lại có phát hiện được lỗi không?
Phát hiện được lỗi về nhịp, về ngập ngừng và về những chỗ bạn vấp. Với lỗi phát âm những âm không có trong tiếng Việt thì khó hơn, vì tai bạn có xu hướng nghe thành âm quen thuộc.
Học một mình có đi xa được không?
Có, và nhiều người đã làm. Điều kiện là bạn chủ động bù ba thứ ở trên, đặc biệt là phần sửa lỗi ở giai đoạn đầu khi thói quen chưa hình thành.