Không phải cuốn sách dạy ngoại ngữ nào cũng được thiết kế cho người tự học. Nhiều bộ giáo trình phổ biến được viết cho lớp có người dạy, và dùng chúng một mình sẽ khó hơn nhiều so với dùng một cuốn viết riêng cho việc tự học.
- Sách cho lớp giả định có người dạy giải thích và sửa lỗi.
- Sách tự học có giải thích đầy đủ, đáp án chi tiết, và hướng dẫn cách học.
- Dùng sách cho lớp một mình thường thiếu phần giải thích và không có ai sửa.
- Nhận ra loại nào bằng cách xem phần đáp án và phần hướng dẫn.
Bốn khác biệt chính
Bốn khác biệt dưới đây bắt nguồn từ việc hai loại sách giả định hai hoàn cảnh khác nhau. Khác biệt thứ nhất gây khó nhất cho người tự học: sách cho lớp thường trình bày gọn vì giả định người dạy sẽ mở rộng, nên khi đọc một mình bạn thấy thiếu.
Vì sao dùng nhầm gây khó
Khi bạn tự học bằng một cuốn viết cho lớp, ba vấn đề xuất hiện. Thứ nhất, phần giải thích ngắn khiến bạn phải tự tra thêm ở nguồn khác cho mỗi điểm chưa rõ, và điều đó làm chậm bạn đáng kể. Thứ hai, nhiều hoạt động trong sách được thiết kế cho cặp hoặc nhóm, nên bạn phải bỏ qua chúng và mất một phần thực hành. Thứ ba, và nghiêm trọng nhất, không có ai sửa lỗi của bạn — trong khi cuốn sách cũng không có đáp án chi tiết để bạn tự đối chiếu. Kết quả là bạn có thể luyện sai suốt nhiều tuần mà không biết.
Cách nhận ra loại nào
Bốn dấu hiệu dưới đây kiểm được trong vài phút. Dấu hiệu thứ nhất đáng tin nhất: một cuốn sách tự học tốt luôn có đáp án kèm giải thích, vì người viết biết rằng không có ai khác để giải thích cho bạn.
Sai lầm thường gặp
- Mua một bộ giáo trình nổi tiếng để tự học mà không kiểm xem nó viết cho ai.
- Bỏ qua các bài tập cần hai người mà không thay bằng hoạt động khác.
- Tự học bằng sách không có đáp án, nên luyện sai mà không biết.
Câu hỏi thường gặp
Đã mua sách cho lớp rồi thì làm sao?
Vẫn dùng được nếu bạn bổ sung hai thứ: nguồn giải thích khác cho những chỗ sách trình bày quá gọn, và một người sửa lỗi định kỳ dù chỉ mỗi tháng một lần.
Sách tự học có kém chất lượng hơn không?
Không, chúng chỉ được thiết kế cho hoàn cảnh khác. Nhiều cuốn tự học rất tốt với giải thích kỹ lưỡng mà sách cho lớp không có chỗ để trình bày.
Có thể dùng sách tự học trong lớp không?
Được, nhưng một số phần sẽ dư thừa vì người dạy đã giải thích. Ngược lại thì bất tiện hơn nhiều, vì thiếu những thứ người tự học cần.
Làm sao biết một cuốn có đáp án chi tiết?
Xem phần cuối sách hoặc phần giới thiệu. Nếu đáp án chỉ là dãy chữ cái mà không có giải thích thì nó ít giúp cho việc tự học.