Lời khuyên đừng tra từ điển khi đọc rất phổ biến nhưng ít khi kèm hướng dẫn cách làm. Đoán nghĩa qua ngữ cảnh là một kỹ năng có phương pháp, và người biết cách đoán tiến nhanh hơn nhiều so với người tra mọi từ.
- Đoán nghĩa qua ngữ cảnh là kỹ năng rèn được, không phải khả năng tự có.
- Bốn manh mối: câu xung quanh, cấu tạo từ, từ loại, và kiến thức nền về chủ đề.
- Ba lúc nên dừng lại tra đều liên quan tới việc từ đó quan trọng cho mạch.
- Đoán sai không sao, vì bạn sẽ gặp lại từ đó và điều chỉnh dần.
Bốn manh mối để đoán
Bốn manh mối dưới đây dùng đồng thời cho kết quả khá tốt. Manh mối thứ tư mạnh nhất và cũng ít người tận dụng: nếu bạn đọc về một chủ đề mình đã am hiểu, kiến thức nền cho phép bạn đoán đúng phần lớn từ mới mà không cần manh mối ngôn ngữ nào.
Ba lúc nên dừng lại tra
Ba tình huống dưới đây là lúc việc tra đáng thời gian. Tình huống thứ nhất là tiêu chí chính: nếu không hiểu từ đó thì bạn không hiểu cả đoạn, và tiếp tục đọc trong trạng thái mất mạch sẽ không tạo ra gì.
Cách luyện kỹ năng đoán
Bốn cách dưới đây rèn khả năng đoán một cách có hệ thống. Cách thứ hai hiệu quả nhất và biến việc đọc thành một bài luyện có phản hồi: đánh dấu từ bạn đã đoán, đọc tiếp, rồi cuối buổi tra lại vài từ đã đánh dấu để xem mình đoán đúng bao nhiêu — sau vài tuần bạn sẽ thấy tỷ lệ đoán đúng tăng lên.
Sai lầm thường gặp
- Tra mọi từ lạ khi đọc mở rộng, khiến việc đọc thành việc tra.
- Không bao giờ tra kể cả khi một từ chặn cả đoạn, rồi đọc tiếp trong trạng thái mất mạch.
- Đoán rồi không bao giờ kiểm lại, nên không biết mình đoán đúng hay sai.
Câu hỏi thường gặp
Đoán sai nhiều có hại không?
Ít hại hơn bạn nghĩ, vì bạn sẽ gặp lại từ đó trong ngữ cảnh khác và điều chỉnh dần. Điều đáng tránh là đoán sai một từ quan trọng rồi đưa luôn vào bộ thẻ ôn.
Bao nhiêu từ lạ trên một trang thì đoán được?
Càng ít càng dễ đoán, vì mỗi từ lạ làm ngữ cảnh mờ đi một chút. Nếu bạn phải đoán quá nhiều từ trong một đoạn thì đoạn đó quá khó với bạn.
Có nên ghi từ đã đoán vào sổ không?
Chỉ nên ghi sau khi đã tra và xác nhận, để tránh đưa nghĩa sai vào bộ ôn. Với từ chỉ gặp một lần thì không cần ghi.
Kỹ năng đoán có chuyển sang ngôn ngữ khác không?
Có, vì đây là kỹ năng chung về cách xử lý văn bản chưa hiểu hết. Người đã rèn nó ở một ngôn ngữ thường áp dụng được ngay khi học ngôn ngữ mới.