Một bài báo có thể dùng cho hai mục đích khác nhau: lấy thông tin nhanh, hoặc học ngôn ngữ. Bốn bước dưới đây dành cho mục đích thứ hai, và chúng biến một bài báo thành một bài học ngắn.
- Bốn bước: đọc lướt lấy đại ý, đọc kỹ, tra chọn lọc, và xử lý phần thu được.
- Không tra ở lượt đọc đầu, vì việc tra phá vỡ mạch và làm mất khả năng đoán.
- Chỉ tra những từ chặn mạch hoặc lặp lại nhiều lần.
- Bước cuối quyết định bạn có giữ được gì hay không.
Bốn bước và mức tra từ
Bốn bước dưới đây cho một bài báo ngắn, tổng cộng khoảng hai mươi phút. Bước thứ nhất bị bỏ nhiều nhất vì người ta muốn hiểu ngay: nhưng đọc lướt trước cho bạn bức tranh tổng thể, và bức tranh đó chính là ngữ cảnh giúp bạn đoán nghĩa ở lượt sau.
Vì sao không tra ở lượt đầu
Khi bạn dừng lại tra ngay từ đầu, ba việc xảy ra. Bạn mất mạch bài viết nên phần ngữ cảnh — vốn là công cụ đoán nghĩa mạnh nhất — không hoạt động. Bạn tra cả những từ mà lẽ ra sẽ tự sáng ra ở đoạn sau, tức là tốn thời gian cho những từ không cần tra. Và bạn không rèn được khả năng chịu đựng sự chưa hiểu, vốn là kỹ năng cần thiết vì trong đọc thật bạn sẽ luôn gặp từ chưa biết. Đọc hai lượt trước khi tra nghe có vẻ chậm hơn nhưng thực tế nhanh hơn, vì số từ bạn thật sự cần tra giảm đi đáng kể sau lượt hai.
Việc cần làm sau khi đọc
Bốn việc dưới đây quyết định bạn giữ được gì. Việc thứ ba đơn giản mà hiệu quả nhất: tóm tắt bài bằng vài câu của chính bạn buộc bạn phải sản sinh ngôn ngữ, và đó là lúc từ vựng vừa gặp chuyển từ chỗ nhận ra được sang chỗ dùng được.
Sai lầm thường gặp
- Tra từ ngay từ câu đầu tiên, khiến việc đọc thành việc tra.
- Đọc xong rồi chuyển sang bài khác mà không ghi hay tóm tắt gì.
- Ghi mọi từ lạ vào sổ, kể cả những từ chỉ xuất hiện một lần.
Câu hỏi thường gặp
Hai mươi phút cho một bài có nhiều quá không?
Nó thay thế cho hai mươi phút đọc lướt bốn bài. Tổng thời gian không đổi, chỉ khác ở chỗ bạn giữ lại được bao nhiêu.
Bài quá khó thì có nên áp dụng quy trình này không?
Nếu sau lượt đọc lướt bạn không nắm được bài nói về gì thì bài đó quá khó, hãy đổi bài khác. Quy trình này giả định bạn nắm được đại ý.
Có nên dịch cả bài không?
Tốn thời gian mà lợi ích thấp hơn nhiều so với tóm tắt bằng lời mình. Dịch là hoạt động tiếp nhận, tóm tắt là hoạt động sản sinh.
Bao nhiêu từ mỗi bài là hợp lý để ghi?
Rất ít, thường vài từ. Nếu bạn ghi hàng chục từ từ một bài thì bài đó quá khó hoặc bạn đang ghi cả những từ không đáng.